Home | Spelletjes | Uitvindingen | Gps | Scouting | Meteo | Computers

Main / Urk Menu

Urk eert zijn omgekomen Joden

De Stolpersteine

Het Vissersmonument

Urk is een keileembult van 9 meter hoogte die in de laatste ijstijd gevormd werd, het is ruim 1000 jaar bewoond, en sinds 1200 is het een eiland. Visserij was in de afgelopen eeuwen de voornaamste bron van inkomen. In relatief kwetsbare kotters en botters ging men de ruwe Zuiderzee op om de vangst binnen te halen.

Het vissermonument met de namen van omgekomen Urker vissers

De tol was hoog. Het Urker Vissersmonument herdenkt de bijna 400 Urkers die in de loop der eeuwen zijn omgekomen in de golven. Op marmeren platen zijn de namen ingebeiteld. Als je de namen leest, zie je dat soms hele families tegelijk en kinderen van 10, 11 jaar nooit terugkeerden.

Het Oorlogsmonument

Het oorlogsmonument in Urk

Even verderop, vlak achter het Kerkje aan de Zee ligt het Urker Oorlogsmonument. Op het monument staan de namen van 14 Urkers die door oorlogshandelingen tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Prominent onder het monument staan de namen ingebeiteld van Israël Samuel Kropveld, Hendrika de la Penha, en Lea Kropveld.

Bekijk een vergroting van deze foto om de namen beter te kunnen lezen.


De Familie Kropveld in Urk

Israël Samuel en Hendrika Kropveld, begin jaren veertig (maker onbekend)

Israël Samuel Kropveld was marskramer van beroep, en ging dorpen af om allerlei spulletjes die buiten Amsterdam moeilijk te krijgen waren te verkopen. Hij typeerde zichzelf 'koopman in allerlei'. Twee keer in de week ging hij langs Urk, en was een graag geziene gast. Israël kreeg al snel onder de Urkers de bijnaam Japien de Joode.

Omdat de situatie in Amsterdam steeds moeilijker werd, besloot Israël Samuel met vrouw en dochter in 1940 te verhuizen naar Urk. Zij vestigden zich in een woonruimte van een huis dat wordt aangeduid met Wijk 8-30. Enkele maanden lang woonde ook een tweede dochter, Margaretha, in bij het gezin. Later keerde zij terug naar Amsterdam. Ondanks het feit dat de familie Sabbat vierde en niet op zondag, Pesach vierde en niet Pasen, waren ze erg geliefd in Urk.

In mei 1942 kwam het bevel dat het gezin moest verhuizen naar Amsterdam. Enkele keren probeerden Urkers de familie Kropveld over te halen om onder te duiken, maar ze wilden niemand tot last zijn. Na enkele maanden in Amsterdam verbracht te hebben, werden Israël Samuel en zijn gezin op transport gesteld naar Sobibor. Kort na aankomst werden zij vergast.

Israël Samuel Kropveld is een zoon van de broer van de overgrootvader van de webmaster van deze webstek.


Stolpersteine

Gunther Demnig plaatst een stolperstein

Het project Stolpersteine is een initiatief van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig, die overal in Europa Stolpersteine legt op plekken waar slachtoffers van de jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben gewoond. Stolpersteine zijn messing stenen van tien bij tien centimeter, die in het trottoir voor de woning worden gelegd. Elk overleden persoon wordt herdacht met een eigen Stolperstein. In de steen is door de kunstenaar de naam, geboortedatum, plaats en jaar van overlijden gegraveerd. Omdat de stenen niet al te groot zijn, is de tekst pas leesbaar als men bukt. Op die manier vormen de stenen Stolpersteine (struikelstenen). De Stolpersteine vormen een tastbare herinnering aan de joodse slachtoffers die nooit terugkeerden uit de kampen.

Stichting Urk in Oorlogstijd

Urk heeft een aantal zeer actieve mensen die de geschiedenis van Urk in oorlogstijd nauwgezet hebben onderzocht. Ook de lotgevallen van de familie Kropveld zijn uitvoerig gedocumenteerd. Het heeft geleid tot het uitgeven van een boekje met titel Een ver-Urkte Israëliet, het laten vermelden van de namen op het Urker oorlogsmonument, en nu ook nog het plaatsen van de Stolpersteine.

Het is opvallend veel belangstelling voor een gezin dat slechts twee jaar in Urk heeft gewoond, vanuit een gemeenschap die zelf zoveel slachtoffers onder de eigen bevolking geleden heeft!

21 april 2011

Veel belangstellenden bij de lezingen

Op deze datum verzamelden vele belangstellenden zich in de leeszaal van de bibliotheek van Urk. Enkele prominenten van Urk hielden presentaties waaruit bleek dat ze bijzonder diepe studie gedaan hebben in het doen en laten van deze tak van de familie Kropveld.

Aan alles was gedacht. Zo waren er aparte tafels voor koosjere en niet-koosjere hapjes en drankjes. In een hoek van de zaal was een speciale Kropveld-tentoonstelling ingericht met veel foto's en een originele geëmailleerde schaal die de marskramer in Urk verkocht heeft.


De stolpersteine worden ingewijd

Na de interessante lezingen liep een lange stoet naar het nabijgelegen huis waar destijds het gezin Kropveld gewoond heeft. Bij de stoet voegden zich enkele schoolklassen. De leerlingen hadden een themaweek achter de rug, en voor hen was dit het hoogtepunt van het project. De straat was speciaal voor deze gelegenheid voorzien van nieuwe klinkertjes, en in drie uitgespaarde plekken plaatste de kunstenaar, Gunter Demnig, de stolpersteine. Vervolgens werden de stenen ingewijd (zie foto), waarbij drie keitjes die speciaal hiervoor uit Jeruzalem gebracht waren bij de stolpersteine gelegd werden.


Wijk 8-30

Scholieren bekijken de stolpersteine

Hier, voor het huis van Wijk 8-30 liggen nu de stolpersteine ter herinnering aan het feit dat in dit huis tijdens de oorlog hebben gewoond, Israël Samuel Kropveld, Hendrika de la Penha, en Lea Kropveld.

Scholieren bekijken vol interesse dit mini-monumentje.

Bekijk een vergroting van deze foto om de namen beter te kunnen lezen.

Tijdens de ceremonie leerde ik een man kennen die Israël Samuel nog gekend had. Zijn vader had een schuur waar de marskramer zijn kar stalde. Ook sprak ik een aantal scholieren. Toen ik me voorstelde keken ze mij met ongeloof aan, alsof ze zeggen wilden "maar jullie waren toch allemaal dood?"


Terug in de bibliotheek namen een aantal sprekers van de Joodse gemeenschap het woord. Het slotwoord was aan Peter Kropveld, die namens de hele familie Kropveld een dankwoord richtte aan de bewoners van Urk voor het in herinnering brengen van dit stukje bizarre geschiedenis.

Het woonhuis van de Familie Kropveld in Urk

52.663403,5.598693
Familie Kropveld
center=52.663403,5.598693 zoom=16

Links

Wil je meer lezen, dan zijn hier links naar meer informatie

Verantwoording

De foto van Israël Samuel en Hendrika Kropveld en die van Gunther Demnig zijn geplaatst met toestemming van de rechthebbenden. Voor deze foto's geldt het auteursrecht.

Reacties

Reacties worden erg op prijs gesteld


Geef een reactie:

Mijn naam:
Bericht:
Ik vind dit:
Geef code in:
julius see - 25-05-2017
De vermelding op het oorlogs monument, met de namen van de enige, Joodse familie;

Kropveld op Urk siert het beleid ten aanzien van de herinnering aan de mensen die gruwelijk zijn om gekomen tijdens de barbaarse bezetting van Nederland. Julius See

Departementen


Artikelen door Daniël